HISTORIA PARAFII – P.W. ZWIASTOWANIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W LANDWAROWIE

Pierwsze wzmianki o miejscowości Landwarów znajdujemy w kronice Wiganda Marburskiego pod datą 1394 r. Kolejne zaś przekazy pochodzą  z połowy XVII w., kiedy miejscowość należała do  wojewody nowogrodzkiego Tomasza Sapiehy.Od roku 1850 r. do drugiej wojny światowej Landwarów należy do rodziny Tyszkiewiczów.

W latach  1858 – 1862 budowa  kolei Petersburg – Warszawa wpłynęła na szybki  rozwój miasteczka a wraz z nim na zwiększenie liczby mieszkańców. Do prawdziwego jednak  rozkwitu Landwarowa przyczynił się Władysław Tyszkiewicz

/ 1865 – 1936 / i jego żona Maria Krystyna Lubomirska /1871 – 1968/.

Z ich inicjatywy obok przebudowy pałacu i parku, największą zasługą jest budowa kościoła w Landwarowie.

Powstanie parafii

111Najbliższym miejscem, gdzie wierni mogli  uczestniczyć w mszach świętych, była odległa o około trzy kilometry kaplica grobowa Tyszkiewiczów p.w. Matki Boskiej w Wace. Udawano się także do kościołów w Starych i Nowych Trokach, a nawet do znacznie od Landwarowa oddalonych kościołów Wilna.

31 maja 1897 r. Władysław Tyszkiewicz zwrócił się do konsystorza wileńskiego i do władz świeckich z prośbą o pozwolenie na budowę w miasteczku skromnej świątyni. Jednak ówczesne władze carskie zezwoliły jedynie na urządzenie w Landwarowie tymczasowej kaplicy.

Wówczas, w pokoju jadalnym zespołu pałacowego urządzono prowizoryczny ołtarz, przy którym msze święte odprawiał

ks. kanonik Jasiński, prałat kościoła św. Jana w Wilnie.

Msze domowe i możliwość modlitwy przy kapliczce, zbudowanej w parku, nie mogły jednak zastąpić potrzeb wiernych z Landwarowa i okolic. Dlatego też, pod koniec 1904 r., zwrócili się oni do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z prośbą o wydanie pozwolenia na budowę murowanego kościoła filialnego. Osobne pismo do władz wystosował także hrabia Władysław. Wyrażał w nim poparcie dla projektu budowy kościoła i gotowość ofiarowania gruntu pod jego budowę. Na wskutek tych próśb, oficjalną zgodę na budowę kościoła wydano 18 czerwca 1905 r.

Erygowanie w Landwarowie parafii p.w. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny nastąpiło 25 marca 1906 r.

Pierwszym proboszczem mianowany został ks. Alfred Grzybowski. Nową parafię, należącą do dekanatu trockiego, utworzono z części parafii nowotrockiej, starotrockiej i wileńskiej Wszystkich Świętych. Zasięgiem swym objęła: miasteczko i majątek Landwarów, okoliczne wioski oraz Wakę wraz z  neogotycką kaplicą wzniesioną przez Jana Tyszkiewicza w 1870 r. W podziemiach kaplicy mieszczą się groby rodzinne Tyszkiewiczów.  Do nowo utworzonej parafii w 1906 r. należało 3998 wiernych, zaś po 100 latach liczba parafian wzrosła do prawie 17.000.

Etapy budowy kościoła

Po wydaniu, w 1905 r. pozwolenia na budowę kościoła, wierni w obawie przed ewentualną zmianą decyzji władz, w ciągu dziesięciu dni wznieśli drewniany barak, przeznaczony na tymczasowy kościół. Poświęcenia dokonał biskup wileński Edward von Ropp.

Projekt murowanego kościoła, zamówiono już w 1906 r. u mediolańskiego architekta Orsino Bongiego. Życzeniem zleceniodawców było, aby zaprojektował on kościół w modnym wówczas nurcie neoromańskim, w jego lombardzkiej odmianie, wzorowany na kościele Santa Maria delle Grazie w Mediolanie.

Już w 1910 r. został powołany Komitet Kościelny do spraw budowy kościoła. W tym też roku  rozpoczęto budowę na gruntach  zaofiarowanych przez  hr. Marię Krystynę Tyszkiewicz.

Z powodu trudności wynikających zarówno ze skomplikowanej sytuacji politycznej jak też z braku pieniędzy, budowa kościoła nie mogła być w pełni zrealizowana zgodnie z pierwotnym projektem. Autorem ostatecznej szaty kościoła jest Stefan Narębski.

Prace przy budowie kościoła można podzielić na trzy fazy:

Pierwszarozpoczyna założenie fundamentów i poświęcenie kamienia węgielnego przez

ks. prałata  Jana Hanusowicza, zamyka zaś poświęcenie kościoła w1926 r. przez administratora diecezji wileńskiej ks. bpa Kazimierza Michalkiewicza. Na krótko przed ceremonią poświęcenia kościoła w ołtarzu zawieszono siedemnastowieczny drewniany krucyfiks, przysłany w 1926 r. z Watykanu przez papieża Piusa XI.

Druga – obejmuje lata 1927 – 1934 kiedy to trwały drobne prace budowlane a przede wszystkim w tym czasie wzniesiono wieżę kościoła. Kontynuowanie prac możliwe było dzięki znacznej pomocy udzielonej przez Tyszkiewiczów a przede wszystkim dzięki funduszom zbieranym przez Komitet Budowy Kościoła. Pomysłów w tym względzie było bardzo wiele:

zbierano składki od zakładów pracy i osób prywatnych /Zapisywanych w Złotej Księdze Ofiar/; kwestowano w kościele białostockim oraz w kościołach wileńskich ; wśród Polonii amerykańskiej rozprowadzane były cegiełki na rzecz budowy kościoła w Landwarowie; prowadzono sprzedaż okolicznościowych pocztowek z rysunkami przedstawiającymi budujący się kościół; na cel budowy przekazywane były zyski ze sprzedaży świec w dzień zaduszny, ze sprzedaży starych cegieł, a także z loterii amerykańskiej i imprezy urządzonej przez Stowarzyszenie Akcji Katolickiej. Swój udział w finansowaniu prac budowlanych miały również dzieci mieszkańców Landwarowa, które wzięły udział w publicznej kweście urządzonej w miasteczku, a także przekazały dochód z przedstawienia teatralnego.

Fundusze na budowę wieży kościoła pochodziły także z kwesty urządzonej przez Jana Tyszkiewicza z Waki oraz z koncertu zorganizowanego przez hr. Eugeniuszową Tyszkiewiczową.

Na wskutek wojny budowa została przerwana. Wojska niemieckie zarekwirowały cały nagromadzony materiał budowlany. Ponowne podjęcie prac było możliwe głównie z ofiar parafian. Należy przy tym zaznaczyć ogromną troskę i ofiarność ówczesnych proboszczów.

Trzecia – przypada na lata 1934 – 1953. W tym czasie wybudowano przy kościele kaplicę grobową Tyszkiewiczów, gdzie został pochowany fundator – hr. Władysław Tyszkiewicz. W 1942 r. z inicjatywy ks. proboszcza dr Kazimierza Kułaka przystąpiono do pokrywania ścian kościoła polichromiami. Projekty dekoracji wykonał Jerzy Hoppen zaś wykonawcą było litewskie biuro budowlane „Statyba“. Prace dekoracyjne wymagały wysokiego poziomu wiedzy i artyzmu, dlatego kierownikiem artystycznej strony był Jerzy Hoppen.

Doborem tematów kierował ks. dr K. Kułak. Wielu cennych rad udzielał S. Narębski i ks. dr Piotr Śledziewski. Jako technikę najbardziej odpowiadającą stylowi kościoła, wybrano sgraffito i freski. Dekoracje tymi technikami pokrywają prawie wszystkie ściany w kościele.W latach 1945- 1947 dzięki staraniom ks. Kułaka zostały naprawione wszystkie uszkodzenia jakie spowodowała wojna a także wyposażono kościół w ławki, konfesjonały, klęczniki itp meble. Dnia 19 czerwca 1955 r. kościół  uroczyście konsekrował  biskup Poniewieża, Kazimieras Paltarokas.

Formy oddziaływania duszpasterskiego

Od początku powstania parafii, wierni okazywali wielkie zainteresowanie sprawami kościoła. Kierowani przez Komitet Kościelny i Komitet Budowy Kościoła zebrali ogromne fundusze pieniędzy, konieczne do kontynuacji budowy świątyni. Wprost z heroicznym zaangażowaniem i pokorą wykorzystywali każdą okazję. Wiele prac wykonywali bezinteresownie lub za symboliczną opłatą. To wnikanie wiernych w potrzeby materialne kościoła prowadziło do ożywienia życia religijnego. Przejawem tego jest powstałe w tym czasie Katolickie Stowarzyszenie męskie i żeńskie; Krucjata Eucharystyczna, Harcerstwo. Zorganizowano także przy parafii kursy kroju i szycia, Dom dla starców i bezdomnych, Ogródek dziecięcy.

Ta zażyłość i miłość do kościoła i parafii  na stałe wrosła w serce jej pierwszych mieszkańców. Przykładem tego jest pochodząca z Landwarowa, gwiazda opery światowej,  prof. Teresa Żylis – Gara. Ufundowała dla kościoła swojego dzieciństwa, nowe organy, których dźwięk po raz pierwszy rozległ się w 2004 r.

Po objęciu parafii przez ks. Kazimierza Kułaka, zauważa się rozpowszechnianie kultu Matki Boskiej Nieustajacej Pomocy.W 1934 r. arcybiskup Romuald Jałbrzykowski udzielił pozwolenia na  obchodzenie w parafii uroczystości odpustowej- w najbliższą niedzielę po dniu Jej czci poświęconym, tj po 27 czerwca. W tym samym roku założone zostało Arcybractwo Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Opiece Maryi, parafianie zawdzięczają cudowne uratowanie kościoła przed zniszczeniem /pożarem/ – ogień zgasł przy obrazie. Do dnia dzisiejszego zachowało się około siedemdziesięsiąt wot zdobiących ołtarz maryjny.

Lata komunistyczne osłabiły rozwój kultu maryjnego. Dopiero z inicjatywy ks. Mirosława Grabowskiego zostały przeprowadzone Misje Maryjne i wprowadzono, w każdą środę, Nowennę do Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Także za czasów ks. M. Grabowskiego zostały sprowadzone relikwie św. Franciszka – drugiego Patrona parafii. Zasługą zaś ks. Tadeusza Aleksandrowicza jest sprowadzenie relikwii św. s. Faustyny i rozwój kultu Miłosierdzia Bożego.

Jako wotum wdzięczności za Pontyfikat Ojca Świętego Jana Pawła II  oraz nową część różańca -„Tajemnice Światła“- w latach 2003 – 2005 odbyła się Peregrynacja Różańca po wszystkich rodzinach parafii.

Rozwijane obecnie formy oddziaływania duszpasterskiego wyrastają z pierwotnych korzeni /Dzieci Maryi, III Zakon Św. Franciszka, Żywy Różaniec, ministranci,chóry kościelne/ bądź są wynikiem odczytywania znaków czasu w duchu Nowej Ewangelizacji /Rycerstwo Niepokalanej, Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci, Misje św. Teresy, Kręgi biblijne, Parafialne Kółko Sportowe/.

Proboszczowie

1.      Ks. Alfred Grzybowski                           1906    –          1909

2.      Ks. Aleksander Łoszakiewicz                 1909    –          1919

3.      Ks. Jan Lamajć                                      1919    –          1920

4.      Ks. Franciszek Kaczmarek                    1920    –          1921

5.      Ks. Józef Cyrankiewicz                          1921    –          1923

6.      Ks. Henryk Wojniusz                             1923    –          1931

7.      Ks. Stanislaw Tracewski                        1931    –          1933

8.      Ks. dr Kazimierz Kulak                          1933    –          1957

9.      Ks. Vaclovas Alulis MIC                          1957    –          1962

10.  Ks. Juozas Urbanas                                 1962    –          1966

11.  Ks. Ignas Paberzis                                  1966    –          1968

12.  Ks. Bronius Sakavičius                             1968    –          1991

13.  Ks. Vytautas Rudis                                    1991    –         1993

14.  Ks. Mirosław Grabowski                        1993    –          2000

15.  Ks. Tadeusz Aleksandrowicz                    2000    – 2010

16. Ks. teol. lic. Gintaras Petronis 2010 –

Wikariusze

1.     Ks. Wincenty Łaban

2.     Ks. Henryk Opiatowski

3.     Ks. Alfons Rotkiewicz

4.     Ks. Justinas Saulius

5.     Ks. Kazimeras Valeikis

6.     Ks. Juozas Karaliukas

7.     Ks. Rajmondas Varaneckas

8.     Ks. Bronius Krakevičius

9.     Ks. Rolandas Valskys

10.   Ks. Mindaugas Ragaišis

11.   Ks. Arūnas Mitkevičius

12.   Ks. Rimas Kalmatavičius

13. Ks. Franciszek Jusiel

14. Ks. Edward Dukel

Eiti prie įrankių juostos